Hoe gebruiken journalisten de WOO?

O! Ja! O, ik heb het! Heb je hem? Ja! Potje vol! Dekseltje erop. Huppa. Dus dit is dat water met die giftige stoffen, dat onderzocht is. Maar dat zie je helemaal niet. Het lijkt gewoon heel schoon. Dit water wordt onderzocht door universiteiten omdat je de vervuilde stoffen niet kan zien met het blote oog. Nee. Hee, en wat doe je dan? We hebben de resultaten van alle onderzoeken op een kaart gezet met alle zeeën en rivieren en beekjes in Nederland. Eigenlijk al het water. Dan zie je welke stof er te veel in het water zit. Ik zie heel veel rood op deze kaart. Lijkt me geen goed teken. Dat rode is arseen, een zwaar metaal. Dat is giftig, slecht voor vissen en voor schelpdieren. Je ziet dat er op veel plekken in Nederland te veel van in het water zit. Dat is echt heel slecht nieuws. Ja. Dat half Nederland rood kleurt. Zeker. En al die zwarte puntjes zijn de bedrijven waar jullie onderzoek naar gedaan hebben? Ja, we pakken alle grote bedrijven en kijken: waar liggen de pijpleidingen? En wat komt er per bedrijf uit die pijp het water in? Die bedrijven zijn we verder gaan onderzoeken. We keken: Wat mogen die bedrijven in het water gooien volgens de vergunning en wat gooien ze echt in het water? Dus we hebben veel documenten opgevraagd bij de overheid en bij die bedrijven. Bedrijven en de overheid moeten die informatie met jullie delen, toch? Ze mogen dat niet voor zichzelf houden? Klopt. Gelukkig wel. In Nederland zijn heel veel gegevens openbaar. Want hier hebben we namelijk de WOO, de Wet Open Overheid. Dat betekent dat iedereen recht heeft op informatie over wat de overheid doet en bijhoudt. Bijvoorbeeld over hoeveel geld er aan iets wordt uitgegeven hoeveel auto-ongelukken er jaarlijks zijn of welke vergunningen bedrijven hebben. Dat is allemaal informatie die iedereen kan opvragen. En journalisten doen dat dus vaak. Klopt het dat jullie ook arseen lozen? Staat dat in de vergunning? Ik kan me ook voorstellen dat je wel eens wordt tegengewerkt, toch? Soms wel. Dan zeggen ze: Het is moeilijk om dit te vinden, het gaat heel lang duren. Ik heb die vergunningen een maand geleden gevraagd. Het duurt gewoon heel lang nu. Ik heb een keer meegewerkt aan een groot onderzoek naar waar geld naartoe gaat in Dubai. En daar was niet iedereen blij mee. Want het bleek dat best veel grote Nederlandse criminelen allemaal huizen hadden daar. Joh. Ja, dat konden wij toen zien. Je moet nadenken: Wat is veilig om op te schrijven? Want dat soort mensen kan heel boos worden. Dan moet je oppassen voor jezelf, wat spannend. Dat was heel spannend. Het is echt puzzelen wat we doen, dat vind ik ook zo leuk. Het is echt heel belangrijk dat alles helemaal juist is wat je opschrijft. Want je kan niet zomaar in de krant een bedrijf beschuldigen van giftige stoffen in het water lozen terwijl dat niet klopt. Het lijkt echt een beetje op het werk van een rechercheur. Ja, er zitten wel wat overeenkomsten bij. Maar het is niet ons doel om iemand in de gevangenis te krijgen. Oké. Maar wij proberen een groter probleem aan te tonen in de hoop dat er iets aan verandert. Ja, ik snap het.