Hoe werkt een vuurtoren?

Langs de Nederlandse kust staan vuurtorens maar ook langs het IJsselmeer, zoals Het Paard van Marken. En zoals deze: de vuurtoren van Urk. Eens kijken of vuurtorenwachter Rense er ook is. Daar zal je hem hebben. De vuurtorenwachter van Urk. Dag Manon. Hoi, jij moet Rense zijn. Klopt! Welkom. Dank je wel. Wat een prachtige vuurtoren heb je hier. Ja gaaf he. De mooiste van de hele wereld. En ik mag er nog naast wonen ook. Net als mijn vader en mijn opa. Ik ben de derde generatie inmiddels. Oke, dus die vuurtoren staat er al best wel lang. Jazeker. Onze geschiedenis met de scheepvaart gaat heel ver terug en ik kan even laten zien op de zeekaart binnen waarom hier een vuurtoren staat. Kijk Manon, hier hebben we dus een oude zeekaart. Een reliëfkaart van 1852 waarop Noord-Holland te zien is. De Waddeneilanden daar en hier Friesland en dus ook de Zuiderzee. Waar dus Urk middenin lag. Oh, dus dit is Urk? Ja, als eilandje midden in die Zuiderzee. Hier zie je dus een zwarte lijn over de Zuiderzee en die geeft dus aan de route die de handel schepen moesten varen om veilig in Amsterdam aan te komen. En dan moesten ze langs hele gevaarlijke ondiepe stukken varen. En ze moesten dus voorkomen dat ze op de zandbanken liepen zoals hier het Enkhuizer Zand en de schepen moesten dus langs Urk om die diepe route te kunnen volgen. Schepen moesten juist over de diepe stukken richting Amsterdam varen zodat ze niet vast kwamen te zitten op de ondiepe stukken. Ja, en al in 1617 brandde er een vuur s nachts op Urk op een vuurbaak. En ja, later is dat dus deze vuurtoren geworden. Oke, maar Urk is nu geen eiland meer en er is ook geen Zuiderzee meer. Nee, inderdaad, ze hebben hier in 1932 een dijk gelegd de Afsluitdijk, toen is de Zuiderzee het IJsselmeer geworden en daarna hebben ze Urk aan het vasteland vastgemaakt met twee dijken. En toen hebben ze dat water eruit gehaald en is het de Noordoostpolder geworden. Maar we liggen dus gelukkig nog wel aan de oever van het IJsselmeer en we blijven wel verbonden met het water. Voordat we naar boven gaan wilde ik even uitleggen hoe dat nou werkt met het vuurtoren licht aan de hand van dit optiek. Zo noem je de lichtinstallatie die boven in de vuurtoren zit. Ik heb dit optiek even opengezet dus als je er even inkijkt dan kun je even naar de lamp kijken. Oke. O ja, ik zie het. Dan zie je dat hij helemaal niet zo fel is, he? Nee, nee, het is eigenlijk een gewone gloeilamp. Ja en tegenwoordig is dat een ledlamp. Maar als je dan even weer deze kant op komt en je kijkt door het midden van die lens, dan zul je zien dat die lamp veel feller is. Zo kan er gewoon bijna niet inkijken. Die lenzen van het optiek zorgen ervoor dat het licht gebundeld wordt en versterkt wordt, zodat het tot op wel veertig kilometer ver te zien is. Maar hoe kan het dan dat je op zee lichtflitsen ziet? Dat komt omdat die lens om de lamp heen draait. En dan zie je dus die lichtstralen die je van een afstand als een flits ervaart. Maar boven kun je dat nog beter zien, want daar draait het optiek. Hier zijn we dus in het lichthuis van de vuurtoren. Wow wat een uitzichten. Ja, gaaf he? Ja supermooi. Ik kan even een deurtje opendoen, dan kun je goed zien dat die lamp inderdaad stilstaat en dat de lens eromheen draait. Oh ja. En zodra die lens dus voor de lamp is, dan wordt ie in een keer veel feller. Ja zo. Ik moet ook echt af en toe even mijn ogen dicht doen. Ja. En als die lens dan niet voor de lamp zit, dan is het dus donker buiten. Klopt. En zo krijg je ook dat licht patroon. Precies. Oke. En hoe gaat hij eigenlijk aan? Dat is met een lichtsensor dus als het donker genoeg is, gaat hij zelf aan. Automatisch? Ja. Ik ben wel benieuwd hoe dat er dan vanaf het water uitziet. Dan moet je even meegaan om te varen. Ja? Ga je mee? Ja, superleuk. Kijk Manon, voordat we zo naar de boot gaan kun je nu heel goed zien die lichtstralen van de vuurtoren. En van afstand ervaar je zo'n straal dus als een lichtflits. Zo heeft elke vuurtoren zijn eigen licht patroon, zijn eigen karakter. Dus door dat eigen licht patroon weten boten bij welke kustplaats ze zijn. Ja precies. Katwijk, Scheveningen, Urk. Elke kustplaats heeft zo zijn eigen karakter. Oke, maar wat is dan het licht patroon van Urk? Dat is om de 5 seconden een lichtflits. Een Flash vijf noem je dat in de scheepvaart. Maar dat gaan we straks aan boord even bekijken. Ga je mee? Is goed. Rense, ik vind hem wel heel mooi om hier vanaf het water zo te zien schijnen. Ja, geweldig hè? Ja. We zijn er ook heel trots op als Urkers hoor op die vuurtoren. Dat snap ik wel, maar ik wil toch even kijken of dat karakteristiek, dat licht patroon of dat dan ook echt klopt. Goed, doen we. Zal ik tellen? Een, twee, drie, vier, vijf. Ja hij klopt!